Παλαιοχριστιανικοί χρόνοι

Αρχαία Περραιβία | Περραιβική Τρίπολις 
Αρχαϊκά – κλασικά χρόνια | Ελληνιστικά – Ρωμαϊκά χρόνια | Παλαιοχριστιανικοί χρόνοι | Από τους βυζαντινούς χρόνους, στις οθωμανικές απογραφές και στα μοναστικά έγγραφα | Περιηγητές του 19ου και 20ού αιώνα | Από τον 20ό αιώνα μέχρι τις μέρες μας
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: Τοπωνύμια | ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: Προσωπογραφία Δολιχαίων | ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ: Κοινοτικό Συμβούλιο | ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ: Αγωνιστές και Θύματα της περιόδου 1940-1950 | ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε: Οι εκπαιδευτικοί στη Δολίχη, περιόδου 1977-1998 Βιβλιογραφία

Η Δολίχη, όπως και όλες οι πόλεις της Περραιβίας, βάσει των επιγραφικών μαρτυριών, υφίστατο έως τον 3ο αι. μ.Χ. Την εποχή του Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.), η Περραιβία περιήλθε στην επικράτεια της Λάρισας, η οποία ορίσθηκε πρωτεύουσα της επαρχίας της Θεσσαλίας.[1] Κατά τη χριστιανική περίοδο, ο Προκόπιος αναφέρει μόνο την Ολοσσόνα, την οποία μάλιστα δεν συγκαταλέγει στη Θεσσαλία, ενώ δεν γνωρίζουμε εάν τα αρχαία ονόματα των περραιβικών πόλεων εξακολουθούν να υφίστανται κατά την περίοδο αυτή.[2] Από τη σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα, όμως, ανακαλύφθηκε ένα μικρό τείχος στην Ελασσόνα, το οποίο ανεγέρθηκε ή επισκευάσθηκε την εποχή του Ιουστινιανού.[3]

Στον αρχαιολογικό χώρο του Καστριού, το έτος 2001, πραγματοποιήθηκαν επιφανειακές έρευνες και το επόμενο έτος ξεκίνησαν κανονικές ανασκαφές. Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τρεις παλαιοχριστιανικές βασιλικές και τον χώρο της ακρόπολης. Η βασιλική α΄ είναι τρίκλιτη και το δάπεδο του κεντρικού κλίτους είναι ψηφιδωτό, στο οποίο απεικονίζεται, μεταξύ άλλων, το σύμβολο του σταυρού. Πρόκειται για μία σπάνια περίπτωση, καθώς απαγορευόταν να πατούν οι πιστοί το ιερό σύμβολο. Σε μία διπλωματική εργασία (2004) υπολογίστηκε ότι η βασιλική θεμελιώθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου του έτους 553 (+-24 ετών), ημερομηνία εορτής του προφήτη Ζαχαρία.[4] Η βασιλική β΄ άρχισε να ανασκάπτεται το έτος 2003 και χρονολογείται, πιθανόν, στο δεύτερο μισό του 6ου αι. μ.Χ. Η έρευνα επεκτάθηκε στο τείχος της ακροπόλεως, το οποίο λειτουργούσε ως τελική γραμμή άμυνας, κατά την παλαιοχριστιανική εποχή. Εκεί, μεταξύ κατοικιών και πολλών αντικειμένων καθημερινής χρήσης και αποθηκευτικών χώρων, αποκαλύφθηκε και η βασιλική γ΄. Τα ευρήματα του αρχαιολογικού χώρου χρονολογούν την πόλη στη θέση αυτή κατά τους 5ο ή 6ο αιώνες μ.Χ.[5] και προκύπτει ότι η καλλιέργεια της γης και η κτηνοτροφία αποτελούσαν την κύρια ενασχόληση των κατοίκων της πόλης του Καστριού. Ασχολούνταν, ακόμη, με το κυνήγι οι άνδρες και οι γυναίκες με την οικοτεχνία, η οποία, ενδεχομένως, να αποτελούσε συστηματική απασχόλησή τους.[6] Αρκετά ευρήματα από το Καστρί της Δολίχης εκτίθενται στο Διαχρονικό Μουσείο της Λάρισας.

[1]. Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2004, 63.

[2]. Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2006-α, 389-390.

[3]. Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2004, 64.

[4]. Πολυχρονόπουλος 2004, 9.1.

[5]. Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2006-α, 393-396· Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2006-β, 638-643· Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2007, 33-47· Δεριζιώτης – Κουγιουμτζόγλου 2009, 475-487.

[6]. Βλαχάκη 2017, 82-86.