Ο αρχαιολογικός χώρος “Καστρί Δολίχης” βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα δυτικά της Δολίχης. Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το έτος 2002 και αποκαλύφθηκαν τρεις τρίκλιτες βασιλικές και τμήμα του περιβόλου της Ακρόπολης. Ο οικισμός κατοικείτο μέχρι τον 7ο αι. μ.Χ. και συνιστά αξιόλογο και συγκροτημένο αρχαιολογικό χώρο καθώς συνδυάζει διαφορετικού είδους κτίσματα, κοσμικού, θρησκευτικού και αμυντικού χαρακτήρα.
1. Η Επιγραφή-«Ταυτότητα» της Πόλης
Το 2006 σημειώθηκε μια ανακάλυψη-σταθμός για την τοπική ιστορία. Στον νότιο τοίχο της Βασιλικής Γ΄ βρέθηκε εντοιχισμένη μια απελευθερωτική επιγραφή της ρωμαϊκής εποχής. Η επιγραφή αυτή ανέφερε: «[Η] ΠΟΛΙΣ Η ΔΟΛΙΧΑΙ[ΩΝ]», γεγονός που επέτρεψε στους αρχαιολόγους να ταυτίσουν οριστικά και επίσημα τον χώρο του Καστριού με την αρχαία πόλη της Δολίχης. Είναι η πρώτη φορά που εντοπίστηκε το όνομα της πόλης εντός των ορίων της Τριπολίτιδας.
2. Οι Τρεις Παλαιοχριστιανικές Βασιλικές
• Βασιλική Α΄: Πρόκειται για έναν τρίκλιτο ναό με ψηφιδωτό δάπεδο στο κεντρικό κλίτος. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η απεικόνιση του συμβόλου του σταυρού στο δάπεδο, εύρημα σπάνιο, καθώς εκείνη την εποχή υπήρχε απαγόρευση να πατούν οι πιστοί πάνω στο ιερό σύμβολο. Η θεμελίωσή της υπολογίζεται περίπου στο έτος 553 μ.Χ.. Οι επιγραφές που βρέθηκαν στη Βασιλική Α΄ χρονολογούνται στον 3ο και 2ο αι. π.Χ., στις οποίες αναφέρεται το όνομα ΦΙΛΑ ΕΥΒΙΟΤΟΥ στην πρώτη και το όνομα ΔΗΜΟΦΙΛ[ΟΣ] στη δεύτερη. Από άλλη επιγραφή που βρέθηκε στο Πύθιο η Φίλα Ευβιότου αναφέρεται ως Δολιχαία και ο Δημόφιλος ως ήρως αποθανών ανήρ Φίλας.
• Βασιλική Β΄: Η ανασκαφή της ξεκίνησε το 2003 και χρονολογείται πιθανώς στο δεύτερο μισό του 6ου αιώνα μ.Χ..
• Βασιλική Γ΄: Εντοπίστηκε εντός του χώρου της ακρόπολης, περιτριγυρισμένη από οικίες και αποθηκευτικούς χώρους.
3. Η Ακρόπολη και η Καθημερινή Ζωή
• Οχύρωση: Το τείχος της ακρόπολης αποτελούσε την τελική γραμμή άμυνας της πόλης κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο.
• Οικίες και Εργαλεία: Βρέθηκαν κατοικίες και πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως μεταλλικά εργαλεία, που επιβεβαιώνουν ότι οι κάτοικοι ασχολούνταν συστηματικά με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
• Οικοτεχνία και Κυνήγι: Τα ευρήματα υποδεικνύουν μια κοινωνία όπου οι άνδρες επιδίδονταν στο κυνήγι και οι γυναίκες στην οικοτεχνία.
4. Η Λατρεία του Ηρακλή Κυναγίδα
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επιγραφικές μαρτυρίες για τη λατρεία του Ηρακλή Κυναγίδα, ο οποίος ήταν ο προστάτης των κυνηγών. Η λατρεία αυτή ήταν διαδεδομένη στην περιοχή, ενώ επιγραφές αναφέρουν ακόμα και Δολιχαίους που υπηρέτησαν ως ιερείς του θεού.
5. Νομισματική Κυκλοφορία
Στην ευρύτερη περιοχή της Περραιβικής Τριπολίτιδας έχει βρεθεί ένα μοναδικό νόμισμα του 4ου αιώνα π.Χ.. Απεικονίζει τον Απόλλωνα με δάφνινο στεφάνι και έναν τριποδικό λέβητα με την επιγραφή «Τριπολιτάν», γεγονός που αποδεικνύει την οικονομική οργάνωση της ένωσης των τριών πόλεων (Δολίχης, Αζώρου, Πυθίου).
Σήμερα, πολλά από αυτά τα πολύτιμα ευρήματα, που χρονολογούν την ακμή της πόλης στον 5ο και 6ο αιώνα μ.Χ., εκτίθενται στο Διαχρονικό Μουσείο της Λάρισας.
Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται για την ανάδειξη της σημασίας των ευρημάτων στην ιστορία της ευρύτερης περιοχής.
Δεν πραγματοποιούνται οργανωμένες επισκέψεις στον αρχαιολογικό χώρο.
DOLICHE 