Η Δολίχη είναι από εκείνα τα ονόματα που δεν εμφανίζονται μόνο στον τόπο τους, αλλά και στην Κομμαγηνή. Αιώνες αργότερα, περνά ακόμη και στη γλώσσα του σύγχρονου branding.

Ο ιστορικός Getzel M. Cohen εντάσσει τη Δολίχη της Συρίας (στη θέση του σημερινού Dülük) στη σελευκιδική πολιτική ονοματοδοσίας. Σύμφωνα με την άποψή του, το όνομα πιθανότατα προέρχεται από τη Δολίχη της Περραιβίας, στη βόρεια Θεσσαλία. Οι Σελευκίδες, και ιδιαίτερα ο Σέλευκος Α΄, μετέφεραν ελληνικά και μακεδονικά τοπωνύμια στην Ανατολή για να δημιουργήσουν αίσθηση οικειότητας στους αποίκους και να στηρίξουν ιδεολογικά τη νέα εξουσία. Το όνομα λειτουργούσε σαν γέφυρα με την πατρίδα.

Ωστόσο, τα αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η Δολίχη είχε έντονη προϋπάρχουσα ζωή και η στρατηγική της θέση σε εμπορικούς άξονες εξηγεί το σελευκιδικό ενδιαφέρον, χωρίς να προϋποθέτει μαζική εγκατάσταση εποίκων. Η συνέχεια των τοπικών λατρευτικών παραδόσεων και η απουσία ελληνιστικής κεραμικής έως τα μέσα του 2ου αι. π.Χ. υποδηλώνουν ότι η πόλη εξελίχθηκε σταδιακά σε ελληνιστική, χωρίς ρήξη με το παρελθόν της, συμφωνώντας με την άποψη του Grainger για ελληνική προσαρμογή του τοπικού Dülük.

Όποια ερμηνεία κι αν προτιμήσει κανείς, το συμπέρασμα είναι ότι το όνομα Doliche επιβίωσε επειδή είχε νόημα.

Και μάλλον γι’ αυτό επανεμφανίζεται σήμερα στη γειτονική Τουρκία, ακόμη και σε σύγχρονες αφηγήσεις marketing, όπως πρόσφατα εντοπίσαμε. Όσο για τα προϊόντα που το δανείζονται, δεν είναι αυτό το ζητούμενο εδώ. Αν μας δοθεί η ευκαιρία, θα τα δοκιμάσουμε με χαρά.

Το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται στο πώς ένα τοπωνύμιο, γεννημένο στη Θεσσαλία, συνεχίζει να ταξιδεύει με ποικίλους τρόπους, κουβαλώντας μνήμη μεγαλύτερη των δύο χιλιάδων χρόνων.

Βιβλιογραφία

• Michael Blömer, Dilek Çobanoğlu & Engelbert Winter, «Die Stadtgrabung in Doliche. Zu den Ergebnissen der Feldarbeiten 2015–2018«, Istanbuler Mitteilungen, Band 69, 2019, Gebr. Mann Verlag Berlin.

• Getzel M. Cohen, The Hellenistic Settlements in Syria, the Red Sea Basin, and North Africa, University of California Press, 2006.

• Michael Blömer, «Observations on Cities and their Biographies in Hellenistic North Syria», Journal of Urban Archaeology, Vol. 2, 2020, Brepols Publishers.