Η αρχαία Δολίχη υπήρξε μία σημαντική πόλη της περραιβικής Τρίπολης. Ήταν σε άμεση οπτική επαφή με τον Όλυμπο, την κατοικία των Θεών. Ο αρχαιολογικός χώρος κοντά στη σύγχρονη κοινότητα του Σαρανταπόρου, εφόσον ταυτίζεται και αυτός (όπως ο αρχ. χώρος στη θέση «Καστρί») με την αρχαία Δολίχη, αναπτύχθηκε σε άμεση γειτνίαση με το στενό πέρασμα που συνέδεε τη Μακεδονία με τη Θεσσαλία. Η στρατηγική αυτή τοποθεσία κατέστησε τη Δολίχη κομβικό σημείο ελέγχου μετακινήσεων και εμπορίου, προσδίδοντάς της ιδιαίτερη στρατηγική και οικονομική σημασία. Η πόλη εκτεινόταν σε έκταση άνω των 500 στρεμμάτων και γνώρισε αξιόλογη ανάπτυξη κυρίως από τον 3ο αιώνα π.Χ. και εξής.

Τα Ιερά της πόλης

Μια σπουδαία ανακάλυψη στην περιοχή είναι μια επιγραφή που εντοπίστηκε στα ερείπια της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας. Αυτή η επιγραφή αποκαλύπτει την ύπαρξη Ιερού της Αφροδίτης κοντά στα τότε σύνορα μεταξύ Μακεδονίας και Περραιβών.

Η θέση του ιερού υποδηλώνει ότι η λατρεία της Αφροδίτης δεν ήταν τυχαία — η θεά, μαζί με τις πιθανώς σχετιζόμενες Χάριτες, φαίνεται πως είχε ρόλο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων που ζούσαν ή κινούταν σε αυτό το κομβικό πέρασμα.

Η Αφροδίτη και οι γυναίκες της περιοχής

Στη Θεσσαλία η Αφροδίτη και οι Χάριτες συνδέονταν με την προστασία των γυναικών, ιδίως σε περιόδους εγκυμοσύνης και τοκετού. Πιθανότατα, οι γυναίκες της Δολίχης κατέφευγαν σε αυτές τις θεότητες ζητώντας ευλογία και ασφάλεια σε προσωπικές στιγμές της ζωής τους — έναν ανθρώπινο δεσμό ανάμεσα στη λατρεία και την καθημερινότητα.

Τι άλλο αποκαλύπτει η αρχαιολογική σκαπάνη

Τα αρχαιολογικά ευρήματα μάς δείχνουν ότι η Δολίχη ήταν ενεργό κέντρο λατρείας:

• Έχουν εντοπιστεί τα θεμέλια ενός αταύτιστου ναού εντός των τειχών, που υποδηλώνει περαιτέρω θρησκευτική δραστηριότητα.
• Η ανακάλυψη αναθηματικής στήλης προσθέτει στοιχεία για λατρείες κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.

Αν και οι πληροφορίες παραμένουν αποσπασματικές, σχηματίζουν μια εικόνα μιας ζωντανής κοινωνίας με πλούσια πνευματική ζωή.

Η ζωή και η πίστη στη Δολίχη

Η Δολίχη, παρότι στρατηγικά σημαντική, ήταν μια πόλη όπου η πίστη, οι ανθρώπινες σχέσεις και η καθημερινότητα συνδέονταν με τις θεότητες που οι κάτοικοί της εμπιστεύονταν.

Η παρουσία της Αφροδίτης στην αρχαία Δολίχη, στα σύνορα της Θεσσαλίας με τη Μακεδονία, υποδηλώνει ότι ακόμη και σε κομβικούς χώρους περασμάτων και στρατηγικής σημασίας, η αναζήτηση προστασίας και ελπίδας αποτελούσε αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής ζωής των αρχαίων ανθρώπων.

Ρακατσάνης Κωνσταντίνος – Τζιαφάλιας Αθανάσιος, Λατρείες και ιερά στην αρχαία Θεσσαλία. Β’ Περραιβία, εκδ. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2004.