Μερικά ακόμη ιστορικά στιγμιότυπα που αποτυπώνουν την ένταση και τη θέρμη των κατοίκων λίγο πριν την κορύφωση των μαχών.
Ενώ ο πόλεμος στην Ελλάδα πλησίαζε στην πιο δραματική του καμπή, ο φακός του Lt. L.B. Davies κατέγραψε στις 21 Απριλίου 1941 μια ιδιαίτερα δυναμική στιγμή.
Η Ιστορία των Φωτογραφιών
Στις φωτογραφίες με κωδικό E 2534-2539 από το Imperial War Museum, βλέπουμε ένα βρετανικό στρατιωτικό φορτηγό να κινείται με ταχύτητα προς τις περιοχές της πρώτης γραμμής («forward areas») και κάτοικοί της περιοχής να φωτογραφίζονται μαζί τους και να τους χαιρετούν. Οι αυθεντικές λεζάντες της εποχής σημειώνουν χαρακτηριστικά: «Προς το μέτωπο! Ένα βρετανικό φορτηγό κατευθύνεται προς την πρώτη γραμμή, ενώ οι ντόπιοι κάτοικοι τους επευφημούν κατά τη διαδρομή».
Το κλίμα της εποχής
Η ημερομηνία, 21 Απριλίου, είναι καθοριστική. Εκείνη την ημέρα, οι συμμαχικές δυνάμεις έδιναν μάχες οπισθοφυλακής για να καθυστερήσουν τη γερμανική προέλαση. Παρά την κρισιμότητα των στιγμών, η εικόνα των κατοίκων που «επευφημούν» τους στρατιώτες δείχνει το υψηλό ηθικό και τη ζεστή υποδοχή που επιφύλαξε ο κόσμος της περιοχής μας στους Συμμάχους, ακόμη και όταν ο εχθρός βρισκόταν σε απόσταση αναπνοής.
Η διαδρομή
Αν και ο χωματόδρομος που διακρίνεται στην εικόνα ήταν δύσκολος, η αποφασιστικότητα της κίνησης του οχήματος και η αντίδραση του κόσμου συνθέτουν ένα μοναδικό κάδρο από την πολεμική ιστορία που πέρασε από τα μέρη μας.
- Ημερομηνία Λήψης: 21 Απριλίου 1941
- Φωτογράφος: Lt. L.B. Davies (No. 1 Army Film and Photo Section)
- Πηγή: Imperial War Museum (IWM E 2539)
Πηγή: https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/205543760
Συμπληρώνουμε με ακόμη μια φωτογραφία στην οποία Αυστραλοί στρατιώτες της A.I.F. κινούνται σε ορεινό δρόμο της Ελλάδας, Απρίλιος 1941. Πηγή: Australian War Memorial (008171), Φωτογραφία από Άγνωστο Αυστραλό Επίσημο Φωτογράφο.
Εμείς αναγνωρίζουμε το τοπίο μιας και ο Όλυμπος δεσπόζει στο παρασκήνιο!
Πηγή: https://www.awm.gov.au/collection/008171
Και ολοκληρώνουμε την παρούσα δημοσίευση παραθέτοντας σύνδεσμο προς το σχετικό φιλμ με τίτλο «Troops in Greece», 31.3.1941.
https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/1060033113
Στα πρώτα της λεπτά, η ταινία καταγράφει τη διέλευση βρετανικών στρατιωτικών οχημάτων από την πόλη της Λαμίας και την πορεία του πεζικού κάπου στον θεσσαλικό κάμπο, ενώ από το 6:31‘ και εφεξής ο οπερατέρ παρακολουθεί τη διέλευση των μηχανοκίνητων δυνάμεων της Κοινοπολιτείας (μάλλον του 24ου Τάγματος Νεοζηλανδών) στον δρόμο Ελασσόνας-Κατερίνης, λίγο έξω από τη Δολίχη, με φόντο τον χιονισμένο Όλυμπο και την περιοχή Πυθίου-Κοκκινοπηλού. Στο 9:12’, μάλιστα, ο φακός καταγράφει και μια ομάδα κατοίκων της περιοχής, στην αριστερή πλευρά του δρόμου, να καλωσορίζουν με επευφημίες τους διερχόμενους στρατιώτες – σκηνή που έχει καταγραφεί και φωτογραφικά. Ενδιάμεσα, αλλά και στο τέλος του φιλμ, παρουσιάζονται πλάνα από την ανάβαση των οχημάτων σε ορεινούς δρόμους που θυμίζουν αρκετά τα περάσματα του Ολύμπου, ωστόσο μάλλον πρόκειται για κάποια άλλη ορεινή διαδρομή (ίσως το πέρασμα από τα στενά του Σαρανταπόρου μέσω της παλιάς χάραξης της εθνικής οδού προς τα Σέρβια).
Πηγή: Facebook / Σταύρος Καρανίκας
Ο κινηματογραφικός φακός κατέγραψε και τον βομβαρδισμό της Ελασσόνας τον Απρίλιο του 1941
0:24 Διέλευση στρατιωτικών οχημάτων με φόντο τον Όλυμπο και αντίσκηνα πάνω στον δρόμο Ελασσόνας-Σαρανταπόρου (Λυκούδι;).
0:45 Πλάνα από τον παλιό δρόμο Σαρανταπόρου-Σερβίων.
1:35 Φορτηγά στο Σαραντάπορο.
-Ακολουθούν σκηνές στην περιοχή Σερβίων-Κοζάνης-
4:13 Γυναίκες επιδιορθώνουν τους δρόμους (περιοχή Σερβίων).
5:25 Οπισθοχώρηση των Βρετανών μέσα στην Κοζάνη.
5:50 Πανοραμική άποψη των Σερβίων και της κοιλάδας του Αλιάκμονα ( ; )
6:23 Βομβαρδισμός δρόμου στο πέρασμα του Σαρανταπόρου.
6:30 Στούκας σε κάθετη εφόρμηση στην πεδιάδα του Σαραντάπορου, δίπλα στον Τιταρήσιο (στο βάθος διακρίνονται τα βουνά της Τσαριτσάνης).
6:45 Αεροπλάνα αφήνουν δύο βόμβες πάνω από την Ελασσόνα.
7:00 Ο κάμεραμαν παρακολουθεί ένα σμήνος Στούκας (18 συνολικά) στον ουρανό.
7:40 Βόμβες πέφτουν στα περίχωρα και μέσα στην πόλη της Ελασσόνας.
8:07 Επιστροφή στον βομβαρδισμό του δρόμου στο πέρασμα του Σαρανταπόρου.
8:39 Η Ελασσόνα χάνεται μέσα σε ένα σύννεφο καπνού και σκόνης.
8:50 Ένα ντόπιος άνδρας που βρίσκεται κοντά στον κάμεραμαν καλύπτεται κάτω από ένα δέντρο.
9:03 Νέο κύμα βομβών μέσα στην πόλη της Ελασσόνας (αυτή τη φορά η λήψη είναι κοντινότερη). Τρία φορτηγά που κινούνται με κατεύθυνση την Τσαριτσάνη, ακινητοποιούνται κοντά στο εικονοστάσι, στο ύψος της Αγίας Μαρίνας.
9:30 Τέσσερις γυναίκες (η μία με ένα μωρό στην αγκαλιά) καταφθάνουν αναστατωμένες (αλλά μάλλον ανακουφισμένες) στη θέση που βρίσκεται ο κάμεραμαν.
9:40 Σκηνές από την περιοχή και την πόλη των Σερβίων, όπου, μαζί με τις βρετανικές δυνάμεις, διακρίνονται άμαχοι και Έλληνες στρατιώτες να μετακινούνται νότια.
10:17 Τα αποτελέσματα του βομβαρδισμού της Ελασσόνας: ένας ντόπιος άνδρας και άλλοι με στρατιωτικές στολές (εθνοφύλακες;) μέσα σε χαλάσματα, σε οικόπεδο μεταξύ του Δημαρχείου και του παλιού κτιρίου του ΟΤΕ (ίσως εκεί που σήμερα βρίσκεται το πάρκινγκ του Δημαρχείου;). Πίσω διακρίνονται βρετανικά φορτηγά να διασχίζουν τον δρόμο (την οδό 6ης Οκτωβρίου) και στο βάθος, με εμφανείς ζημιές από τις βόμβες, η πίσω όψη του σπιτιού που σήμερα στεγάζεται το καφέ Mikel.
10:28 Κοντινό πλάνο του ίδιου σπιτιού -στο βάθος διακρίνεται η Παναγία στο Βαρόσι.
10:34 Εικόνες βιβλικής καταστροφής από το κέντρο της Ελασσόνας (ίσως πρόκειται για το ίδιο οικόπεδο που προαναφέρθηκε, τραβηγμένο από την απέναντι πλευρά).
10:40 Σέρβια: άμαχοι προσπαθούν να διαφύγουν νότια, μαζί με τις βρετανικές δυνάμεις που υποχωρούν.
11:07 Κοντινά πλάνα από ένα καταρριφθέν γερμανικό αεροπλάνο (ίσως μεταξύ Τυρνάβου-Λάρισας;).
11:35 Μια ηλικιωμένη γυναίκα πλέκει στον δρόμο κοιτάζοντας με λυπημένο βλέμμα τα διερχόμενα οχήματα.
Το φiλμ βρίσκεται στη σελίδα των IWM στο παρακάτω link:
https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/1060013893
DOLICHE 
Σχολιάστε