DOLICHE

Community

Home/Αρχική

Οι νταμπρέδες της Δολίχης

Στη Δολίχη, η Αποκριά ήταν μια συλλογική πράξη που ξεκινούσε ημέρες πριν και κορυφωνόταν την Κυριακή της Αποκριάς με το άναμμα των νταμπρέδων. Την εβδομάδα που προηγούνταν, οι νέοι του χωριού, χωρισμένοι ανά γειτονιά, ανηφόριζαν στο βουνό «Ξύλο» και στην τοποθεσία «Νικολίτσα», μπροστά από τα ισιώματα του βουνού, για να κόψουν τα απαραίτητα πουρνάρια. Η προετοιμασία αυτή απαιτούσε κόπο, οργάνωση και συνεργασία, στοιχεία που ενίσχυαν τη συνοχή της κοινότητας.

Η μεταφορά των πουρναριών γινόταν κυρίως με άλογα, εικόνα που φανερώνει τον αγροτικό χαρακτήρα της εποχής. Τα πουρνάρια συγκεντρώνονταν στις γειτονιές —Μετόχι, Αϊντίνι, Τσουφλίκι, Σουγλάδες, Λιολιάδες και Σχολείο (ο νταμπρές του οποίου από το 1963 μεταφέρθηκε στην πλατεία)— όπου και στήνονταν οι νταμπρέδες.

Την Κυριακή της Αποκριάς, με το άναμμα της φωτιάς, οι Δολιχαίοι ξεχύνονταν στις γειτονιές. Μεταμφιεσμένοι σε καρναβάλια, ξεκινούσαν τον χορό γύρω από τον νταμπρέ με το χαρακτηριστικό τραγούδι:

«Την τρανή την Αποκριά, όποιος δεν μπρε-μπρε-μπρε,
όποιος δεν χορεύει απόψε, μαύρος γάτος θα τον φάει,
παρδαλός θα τον τσιμπήσει και μουργκός θα τον ……..».

«Ο παπάς ο Τουχλιστνός βγήκε στον Αϊ-Λια γυμνός».

«Ο παπάς απ’ την Βουβάλα κυνηγούσε μια γομάρα, κι η γομάρα γκάριζε κι ο παπάς την …..».

Ακολουθούσαν τραγούδια γνωστά και σκωπτικά, όπως το «Πώς το τρίβουν το πιπέρι καλογριές και καλογέροι», αλλά και παραδοσιακά τραγούδια που συνόδευαν κάθε γλέντι. Οι νέοι περνούσαν από όλους τους φανούς του χωριού, χορεύοντας και τραγουδώντας μέχρι τα μεσάνυχτα ή έως ότου σβήσει η φωτιά. Με το σβήσιμό της έληγε και το δρώμενο, κλείνοντας συμβολικά τον κύκλο της Αποκριάς.

Ο νταμπρές στη Δολίχη ήταν τόπος συνάντησης, κοινωνικής έκφρασης, χαράς, αλλά και σύμβολο μετάβασης από τον χειμώνα προς την άνοιξη και από την Αποκριά στη νηστεία.

Συσχετίσεις με αποκριάτικα έθιμα άλλων περιοχών της Ελλάδας

Το έθιμο των νταμπρέδων της Δολίχης εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ελληνικό πολιτισμικό πλαίσιο, όπου η φωτιά, η γειτονιά και η συλλογική συμμετοχή αποτελούν βασικά στοιχεία των Αποκριών.

Κοζάνη – Οι Φανοί

Στην Κοζάνη, κάθε γειτονιά ανάβει τον δικό της φανό την Κυριακή της Αποκριάς. Όπως στη Δολίχη, η φωτιά λειτουργεί ως κέντρο του γλεντιού, με χορό, τραγούδι και σκωπτικά δίστιχα. Η αποκεντρωμένη οργάνωση ανά γειτονιά παρουσιάζει εντυπωσιακή ομοιότητα με τους νταμπρέδες.

Σόχος Θεσσαλονίκης – Ζαπούς

Στον Σόχο, μεγάλες αποκριάτικες φωτιές (ζαπούς) ανάβουν με τη συμμετοχή όλου του χωριού. Ο χορός γύρω από τη φωτιά και η έντονη κοινοτική διάσταση παραπέμπουν άμεσα στο έθιμο της Δολίχης.

Ιωάννινα – Τζαμάλες

Στην Ήπειρο, και ιδιαίτερα στα Ιωάννινα, οι τζαμάλες είναι μεγάλες φωτιές γύρω από τις οποίες συγκεντρώνονται οι κάτοικοι με φαγητό, κρασί και τραγούδι. Και εδώ η φωτιά λειτουργεί ως σύμβολο κάθαρσης και κοινωνικής συνοχής.

Καστοριά – Μπουμπούνες

Στην Καστοριά, οι μπουμπούνες ανάβουν στις πλατείες την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, συνοδευόμενες από μουσική και χορό. Το στοιχείο της γειτονιάς και της κοινής γιορτής ενισχύει τη σύνδεση με τη δολιχιώτικη πρακτική.

Όλα τα παραπάνω έθιμα δείχνουν ότι οι νταμπρέδες της Δολίχης αποτελούσαν μέρος ενός πανελλήνιου πλέγματος αποκριάτικων δρωμένων, όπου η φωτιά γίνεται φορέας μνήμης, κοινωνικότητας και συμβολισμού.

Πηγές – Ενδεικτικά διαδικτυακά λινκς

Σχολιάστε