Τεκμήρια κοινωνικής, επαγγελματικής και διοικητικής ζωής στην Περραιβία

1. Επιγραφή αρ. 12: Επιτύμβια Στήλη Γιατρού

Η επιγραφή βρέθηκε πάνω σε ελληνική στήλη μέσα στην εκκλησία και αποτελεί επίγραμμα αφιερωμένο σε έναν γιατρό. Προσφέρει στοιχεία για την επαγγελματική κινητικότητα και την κοινωνική αναγνώριση των επαγγελματιών εκείνης της εποχής.

• Καταγωγή: Ο θανών ήταν γιατρός από τη Νίκαια της Βιθυνίας («Ιατρόν μ’ έσοράς, φίλε, Βίθυνον, πόλεως Νικαίας»).
• Βίος: Το κείμενο αναφέρει ποιητικά ότι ο γιατρός ταξίδεψε σε πολλές θάλασσες και χώρες («πολλὴν θάλασσα[ν] καὶ γαῖαν περι[νο]στήσας») πριν το πεπρωμένο («τὸ π[επρω]μένον») τον ορίσει να πεθάνει και να ταφεί σε εκείνον τον τόπο.

Η επιγραφή αυτή αποκαλύπτει τη διασπορά των επαγγελματιών και τη δυνατότητα μετακίνησης και δικτύωσης σε μεγάλες αποστάσεις.

2. Επιγραφή αρ. 14: Πράξη Απελευθέρωσης (στην Αγία Τράπεζα)

Η δεύτερη επιγραφή βρέθηκε χαραγμένη στην πέτρα που στηρίζει τον βωμό της εκκλησίας. Πρόκειται για καταγραφή απελευθέρωσης δούλου (manumission), η οποία προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τη διοίκηση και το τοπικό ημερολόγιο.

• Χρονολόγηση & Αρχές: Η πράξη χρονολογείται κατά τη θητεία του Στρατηγού Δημητρίου («στρατηγοῦντος Δημητρίου») κατά το δεύτερο εξάμηνο («τὴν δευτέραν ἑξάμηνον»).
• Τοπικό Ημερολόγιο: Αναφέρεται ο μήνας Φυλλικός («μηνὸς Φυλλικοῦ»), αφιερωμένος στον Απόλλωνα, γεγονός που επιβεβαιώνει τη διατήρηση των παλαιών περραιβικών εθίμων και της σύνδεσης με την πόλη Φύλλο της Θεσσαλίας.
• Η Πράξη: Ένας ιδιοκτήτης, το όνομα του οποίου σώζεται ως «Νεικάδο…», απελευθερώνει έναν δούλο.
• Φόρος: Όπως και στις άλλες επιγραφές της περιοχής, η πράξη καταγράφει την καταβολή 22,5 δηναρίων στην πόλη («ἔδωκεν τῇ πόλει τὰ κρινόμενα… δηνάρια κ β <»).

Η επιγραφή αυτή υπογραμμίζει τη συνέχιση των διοικητικών θεσμών και τη νομοθετημένη διαδικασία των πράξεων απελευθέρωσης στη Ντούχλιστα.

3. Αρχιτεκτονικά Μέλη

Εκτός από τις επιγραφές, στην εκκλησία βρέθηκαν δύο σπονδύλοι δωρικών κιόνων από λευκό μάρμαρο, με διαστάσεις 0,72 μ. και 0,82 μ. Ο Heuzey σημειώνει ότι τα μέλη αυτά προέρχονται πιθανότατα από το ίδιο αρχαίο μνημείο με τις επιγραφές, πιθανόν τον ναό του Πυθίου Απόλλωνα, όπως και τα ευρήματα στο γειτονικό Σέλος. Η ύπαρξη αυτών των αρχιτεκτονικών μελών υπογραμμίζει τη διατήρηση και επαναχρησιμοποίηση αρχαίων υλικών στους χριστιανικούς ναούς της περιοχής.

Συμπέρασμα: τι μας λένε τα ευρήματα του Αγίου Σωτήρος για τη Ντούχλιστα

Οι επιγραφές και τα αρχιτεκτονικά μέλη του Αγίου Σωτήρος προσφέρουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της περιοχής:

• Οι κοινωνικές και νομικές πρακτικές (απελευθέρωση δούλων) ήταν οργανωμένες και τυποποιημένες.
• Η διοίκηση της πόλης διατηρούσε εξάμηνους κύκλους και τοπικό ημερολόγιο, σε συνέχεια των περραιβικών και μακεδονικών παραδόσεων.
• Η παρουσία επιγραμμάτων για επαγγελματίες, όπως ο γιατρός, δείχνει την κινητικότητα και την κοινωνική αναγνώριση ειδικών επαγγελμάτων.
• Η επαναχρησιμοποίηση αρχαίων μαρμάρων στους χριστιανικούς ναούς επιβεβαιώνει τη σύνδεση της Ντούχλιστας με αρχαία θρησκευτικά και διοικητικά κέντρα, πιθανώς το ιερό του Πυθίου Απόλλωνα.

Τα ευρήματα αυτά, σε συνδυασμό με τις επιγραφές των άλλων εκκλησιών (Παναγία, Αγία Παρασκευή), αποκαλύπτουν την οργανωμένη κοινωνία και τη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας στη Ντούχλιστα, παρά την ένταξή της στον ρωμαϊκό κόσμο.

Βιβλιογραφική Αναφορά:
Heuzey, L. (1860). Le Mont Olympe et l’Acarnanie : exploration de ces deux régions, avec l’étude de leurs antiquités, de leurs populations anciennes et modernes, de leur géographie et de leur histoire. Paris: Firmin Didot frères, fils et Cie, pp. 473–474.

Ψηφιακή έκδοση (Gallica – Bibliothèque nationale de France): Le Mont Olympe et l’Acarnanie (Gallica BnF)