Δεριζιώτης Λάζαρος, Κουγιουμτζόγλου Σπύρος | Το ελληνιστικό και ρωμαϊκό παρελθόν μιας παλαιοχριστιανικής πόλεως στη περιοχή της Περραιβικής Τριπολίτιδος.

Οι αρχαιολόγοι κ.κ. Λάζαρος Δεριζιώτης και Σπύρος Κουγιουμτζόγλου συμμετείχαν ως ομιλητές στον κύκλο διαλέξεων “Περιηγήσεις με την Αρχαιολογική Υπηρεσία” που έλαβε χώρα την 15η Μαΐου 2013 στο Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Παρουσίαση Καστρί Δολίχης

Το θέμα της ομιλίας τους ήταν “Το ελληνιστικό και ρωμαϊκό παρελθόν μιας παλαιοχριστιανικής πόλεως στη περιοχή της Περραιβικής Τριπολίτιδος”, όπου παρουσιάσθηκαν οι ανασκαφές και τα ευρήματα από τον αρχαιολογικό χώρο “Καστρί Δολίχης”

Βίντεο-παρουσίαση, βλ. εδώ:

Blod | Δεριζιώτης Λάζαρος, Κουγιουμτζόγλου Σπύρος | Το ελληνιστικό και ρωμαϊκό παρελθόν μιας παλαιοχριστιανικής πόλεως στη περιοχή της Περραιβικής Τριπολίτιδος.

Η 7η Ε.Β.Α. διεξήγαγε αρχαιολογικές έρευνες από το 1996 έως το 2010 στη βόρεια περιοχή του Ν. Λαρίσης και συγκεκριμένα στην Επαρχία Ελασσόνας, αποκαλύφτηκαν συνολικά επτά παλαιοχριστιανικές βασιλικές και μία της μεσοβυζαντινής περιόδου.

Στη περιοχή της Δολίχης Λιβαδίου οι ανασκαφικές έρευνες έφεραν στο φως, εκτός των τριών παλαιοχριστιανικών βασιλικών και στοιχεία σημαντικά της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, όπως μαρμάρινη επιγραφή στην οποία αναγράφεται « ..η πόλις των Δολιχαίων…» που αποδεικνύει την ύπαρξη της ρωμαϊκής αυτής πόλεως η οποία συνεχίζεται να υφίσταται στον ίδιο χώρο και κατά την παλαιοχριστιανική εποχή.

Στη περιοχή της Επαρχίας Ελασσόνας, όπου τοποθετείται η αρχαία Περραιβική Τρίπολις, για πρώτη φορά έρχονται στο φως πληροφορίες και αποδείξεις περί υπάρξεως ζωής για την οποία μέχρι τώρα δεν γνωρίζαμε τίποτα αλλά και ούτε αναφέρονται από τις λιγοστές πηγές.

Οι αρχαιολογικές αυτές έρευνες της 7ης Ε.Β.Α. συμβάλλουν στο να γραφτεί η ιστορία του χώρου αυτού η οποία μέχρι τώρα μας ήταν άγνωστη.

Advertisements

Γ. Χουρμουζιάδης: Διαδικαστική Προσέγγιση της Αρχαίας Περραιβίας

2009: Ομιλία καθηγητού Γ. Χουρμουζιάδη στη Δολίχη για την Αρχαία Περραιβία. Διαδικαστική Προσέγγιση.

Φυσικά όταν μιλάει ένας αρχαιολόγος οι ακροατές περιμένουν να δουν εικόνες. Εικόνες ευρημάτων, καμιά φορά πολύτιμων ευρημάτων. Περιμένουν να ακούσουν περιγραφές ευρημάτων. Περιμένουν να ακούσουν περιγραφές ερευνών, ανασκαφικών ή μελλοντικών ανασκαφικών προγραμμάτων. Θέλω να δηλώσω από την αρχή ότι η ομιλία η δική μου δεν θα είναι μία τυπική ξενάγηση, όπως καμιά φορά χρειάζεται να είναι οι αρχαιολογικές ομιλίες. Θέλω να πω επίσης ότι δεν θα είναι, ή τουλάχιστον θα προσπαθήσω να μην είναι μια ομιλία εγκαινίων που συνήθως υπερβαίνει την πραγματικότητα και αναφέρεται σε θέματα που ίσως να μην υπάρχουν. Και δεν θα είναι έτσι, ούτε μία ξενάγηση ούτε μία ομιλία των εγκαινίων ούτε μία ομιλία περιγραφών και εικόνων για τρεις λόγους. Ας αρχίσω να τους αναλύω ή εν πάση περιπτώσει να τους αναφέρω αυτούς τους λόγους:

Γ. ΧουρμουζιάδηςΠρώτα – πρώτα δεν είμαι ξεναγός και δεν έχω εκείνη την ιδιαίτερη ιδιότητα και γοητεία των ξεναγών να γοητεύουν τα ακροατήριά τους περιγράφοντας και δείχνοντας. Είμαι αρχαιολόγος και γι’ αυτό λίγο σχολαστικός και ίσως λίγο κουραστικός. Επομένως παρακαλώ λίγο υπομονή γι’ αυτά που θα πω. Συνέχεια

Επίθεση Αιτωλών στις Περραιβικές Πόλεις

Titus Livy

Ο Τίτος Λίβιος (64 π.Χ. – 17 μ.Χ.), στην ιστορία που συνέγραψε για τη Ρώμη, αναφερόμενος στο Β΄ Μακεδονικό Πόλεμο (200 – 197 π.Χ.) εξιστορεί την επίθεση τριών χιλιάδων Αιτωλών με διακόσια άλογα στις περραιβικές πόλεις Μάλλοια και Χυρετείες, καθώς και τη λεηλασία των πόλεων της περραιβικής Τρίπολης.

«Meantime, Amynander, with the Athamanian troops, seized on Pellinaeus; while Menippus, with three thousand Aetolian foot and two hundred horse, marched into Perrhaebia, where he took Mallaea and Cyretiae by assault, and ravaged the lands of Tripolis».

Titus Livius. History of Rome. V.III. 10. Στο: Haystack. Electronic Literature Archive. Διαθέσιμο στο: http://standardlibrary.com/authors/l/titus_livius/00012582_history_of_rome_vol_iii/00012582_english_ascii_p026.htm 

Οι πόλεις της Περραιβίας

https://tripolitan.files.wordpress.com/2012/09/greece_ancient_n_ref_1926-historical-atlas-new-york-henry-holt-and-company-1911-thessaly.jpg?w=463&h=426

Εικόνα 1: Part of Reference Map of Ancient Greece. Northern Part. Shepherd, W. R. 1911. Historical Atlas. New York: Henry Holt and Company (http://goo.gl/g8GsK).

Η αρχαία Περραιβία συνόρευε στα βόρεια με τη Μακεδονία (Ελιμιώτιδα -σημερινός ν. Κοζάνης- και Πιερία) και στα νότια με την Εστιαιώτιδα -σημερινός ν. Τρικάλων- και την Πελασγιώτιδα -σημερινός ν. Λάρισας- της Θεσσαλίας. Οι ορεινοί όγκοι του Ολύμπου, του Τιτάρου και των Καμβουνίων αποτελούσαν τα σύνορα της Περραιβίας προς το βορρά, ανατολικά και δυτικά με τη Μακεδονία. Ο Πηνειός, καθώς διέρχεται στα νότια, διέγραφε τα σύνορα της Περραιβίας μεταξύ της Εστιαιώτιδας και της Πελασγιώτιδας.

Η σύγχρονη έρευνα εντόπισε έντεκα πόλεις που συνέθεταν την Περραιβία και αποτελούσαν μια ξεχωριστή πολιτική ενότητα, οι οποίες ήταν οι εξής: Γόννος,[1] Ερεικίνιον, Μάλλοια (σημερινό Παλαιόκαστρο), Μονδαία (σημερινό Λουτρό), Μύλαι (σημερινό Δαμάσι), Ολοοσών,[2] Φάλαννα,[3] Χυρετίαι (σημερινό Δομένικο) και οι πόλεις της περραιβικής Τρίπολης, Άζωρος, Δολίχη και Πύθιο. Τέσσερις οικισμοί που εντοπίσθηκαν στο χώρο της Περραιβίας και είναι αδύνατον να αποδειχθεί ότι ανήκαν σε αυτόνομες πόλεις ήταν οι: Κόνδυλους, Γοννοκόνδυλους, Ασκυριεύς και Λειμώνη-Ηλώνη. Οι δύο πρώτοι, πιθανόν, να εντάσσονταν στην πόλη των Γόννων, ενώ για τους δύο τελευταίους δεν υπάρχουν στοιχεία.[4] Πιθανολογείται, ωστόσο, ότι η Ηλώνη βρισκόταν στην περιοχή του σημερινού Αργυροπουλίου.[5] Στην Ιλιάδα του Ομήρου απαντάται και η Όρθη,[6] η οποία σύμφωνα με τον Στράβωνα (περ. 63 π.Χ. – 24 μ.Χ.) αποτελούσε την ακρόπολη της περραιβικής Φάλαννας (Θ, V.19).[7] Το όνομα της Περραιβίας, μάλλον, δεν αναφέρεται σε ιστορικές πηγές των βυζαντινών χρόνων. Ο λόγιος, αγωνιστής του Εικοσιένα και σύντροφος του Ρήγα Φεραίου, που γεννήθηκε στις Πάνω Πούρλες του Ολύμπου, Χρυσάφης Χατζηβασίλης (1774-1863), χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο: Χριστόφορος Περραιβός,[8] «ενισχύοντας» έτσι το όνομα της Περραιβίας στους νεότερους χρόνους.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ


[1]     Η πόλη των Γόννων θεωρείται σημαντική από τους μελετητές. Βρίσκεται στην αριστερή όχθη του Πηνειού και σε απόσταση 4 χλμ. δυτικά από την είσοδο του περάσματος των Τεμπών στη θέση «Καστρί» ή «Παλαιόκαστρο» των νότιων υπωρειών του Κάτω Ολύμπου. Η περιοχή κατοικείτο τουλάχιστον από τα μυκηναϊκά χρόνια  Η θέση της ήταν στρατηγική αφού ήλεγχε αφενός τις δύο κύριες διόδους επικοινωνίας της ανατολικής Θεσσαλίας με την Μακεδονία (μέσω των Τεμπών και μέσω των περασμάτων του Κάτω Ολύμπου) αφετέρου την έξοδο από την ενδοχώρα προς τη θάλασσα. Η πόλη των Γόννων διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο αμυντικό σύστημα των Μακεδόνων τόσο κατά την κυριαρχία τους στη Θεσσαλία όσο και στους επόμενους Μακεδονικούς Πολέμους [Βλ. Ντάσιος (2012), σ. 219-20].

[2]     Η αρχαία Ολοσσών (ή Ολοοσών) τοποθετείται απ’ όλους τους μελετητές στην ίδια θέση με τον σημερινό οικισμό της Ελασσόνας και χαρακτηρίζεται από τη διαχρονική της κατοίκηση, λόγω της οποίας τα σωζόμενα λείψανα είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Στα χρόνια της μακεδονικής κυριαρχίας η αρχαία Ολοσσών δεν διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο καθώς δεν βρισκόταν στον κύριο οδικό άξονα από τη Θεσσαλία για τη Μακεδονία, όπως η αρχαία περραιβική Τρίπολη (Άζωρος, Δολίχη, Πύθιο). Η ακρόπολη της αρχαίας πόλης τοποθετείται στο ύψωμα στο οποίο σήμερα είναι κτισμένη η μονή της Παναγίας Ολυμπιώτισσας. Στη συνοικία «Βαρούσι», στη δεξιά όχθη του Ελασσονίτικου ποταμού, εντοπίζεται η κάτω πόλη, ενώ στην αριστερή όχθη απλώνονται τα νεκροταφεία από τα οποία ανασκάφθηκαν τάφοι της Εποχής του Σιδήρου [Βλ. Ντάσιος (2012), σ. 219].

[3]     Οι μελετητές θεωρούν την περραιβική πόλη της Φάλαννας, η οποία έλαβε το όνομά της από τη νύμφη Φάλαννα και ταυτίζεται χωρίς ομοφωνία με τη θέση «Καστρί», δυτικά της σημερινής κωμόπολης του Αμπελώνα, όπου σώζονται εκτεταμένα λείψανα και διασπορά από αρχαία πόλη, ως τη σπουδαιότερη πόλη των Περραιβών. Η Φάλαννα άκμασε τον 5ο και 4ο αι. π.Χ., έκοψε δικά της νομίσματα και ανέπτυξε σχολή καλλιτεχνίας, τα γλυπτά της οποίας εκτίθενται στα μουσεία της Λάρισας και του Βόλου. [Βλ. Ντάσιος (2012), σ. 217].

[4]     Hansen και Nielsen (2004), σ.σ. 689-90, 721-7. Βλ. και Ντάσιος (2012), σ. 219.

[5]     Οι Α. Τζαφάλιας και Ά. Ζαούρη στη μελέτη τους για τα Νεκροταφεία της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, ταυτίζουν την ομηρική Ηλώνη με τη σημερινή θέση του Αργυροπουλίου – Τυρνάβου. Βλ. Τζιαφάλιας και Ζαούρη (1999), σ.σ. 145, 147.

[6]     Όμηρος (αρχαίες πηγές). Ιλιάς. Ραψ. Β΄, στιχ. 738-740: «Οἳ δ᾽ Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέμοντο,/ Ὄρθην Ἠλώνην τε πόλιν τ᾽ Ὀλοοσσόνα λευκήν, / τῶν αὖθ᾽ ἡγεμόνευε μενεπτόλεμος Πολυποίτης».

[7]     Στράβων (αρχαίες πηγές). Γεωγραφικών Θ, V.19. Στο ΒΙΚΙΘΗΚΗ: «Ὄρθην δὲ τινὲς τὴν ἀκρόπολιν τῶν Φαλανναίων εἰρήκασιν».

[8]     Για τον Χριστόφορο Περραιβό, βλ. Σύγχρονοι Έλληνες Συγγραφείς. Χριστόφορος Περραιβός (διαδικτυακές πηγές). Στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Hansen, M. and Nielsen, T., 2004. An Inventory Οf Archaic and Classical Poleis. Oxford: University Press.
  • Ντάσιος, Φ., 2012. Περραιβία. Στο Αρχαίες Πόλεις Θεσσαλίας και περιοίκων περιοχών. Λάρισα: Περιφερειακή Ένωση Δήμων Θεσσαλίας, σ.σ. 217-222.
  • Όμηρος. Ιλιάς. Μτφρ. Πολυλάς, Ι. Στο Μικρός Απόπλους. Διαθέσιμο στο:www.mikrosapoplous.gr/iliada [Ημερομηνία Πρόσβασης: 13.9.2012].
  • Στράβων. Γεωγραφικά. Στο ΒΙΚΙΘΗΚΗ. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/kK424[Ημερομηνία πρόσβασης: 3.9.2012].
  • Σύγχρονοι Έλληνες συγγραφείς. Βιογραφικό Χριστόφορου Περραιβού. Στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Διαθέσιμο στο: http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=462&t=1789 [Ημερομηνία πρόσβασης 23.8.2012].
  • Τζιαφάλιας, Α. και Ζαούρη, Ά., 1999. Από τη βόρεια Περραιβία ως την αρχαία Κραννώνα: Νεκροταφεία της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου. Στα Πρακτικά του Α΄ Διεθνούς Διεπιστημονικού Συμποσίου με τίτλο (1994): Η Περιφέρεια του Μυκηναϊκού Κόσμου». Λαμία: Υπουργείο Πολιτισμού – ΙΔ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, σ.σ. 143-152.

Ο Σουίδας και ο Κινέας για την Θεσσαλική Δωδώνη

Τριποδικός Λέβητας

Ο Στράβων αναφέρει ότι σύμφωνα με τον Σουίδα το μαντείο της Δωδώνης μεταφέρθηκε στην Ήπειρο από την περιοχή της Σκοτούσσας, η οποία ανήκει σε περιοχή που λέγεται Θεσσαλία Πελασγιώτις, στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να αποδώσει στους Θεσσαλούς μέρος της μυθολογίας.[1] Ο Κινέας, για τον Στράβωνα, «τα λέει πιο μυθικά», καθώς διατυπώνει πως το μαντείο μεταφέρθηκε από τη Σκοτούσσα στη Δωδώνη της Θεσσαλίας κι έπειτα στην Ήπειρο. Ωστόσο, όπως ο Στράβων έτσι και ο Στέφανος ο Βυζάντιος (5ος αι. μ.Χ.) στα Εθνικά για τη Δωδώνη παραπέμπει στον Σουίδα και τον Κινέα. Επειδή, όμως τα αντίστοιχα χωρία για τον Σουίδα διαφέρουν στα έργα των δύο συγγραφέων, του Στράβωνα και του Στεφάνου, είναι αμφίβολο εάν ο δεύτερος βασίστηκε για τις πληροφορίες του στον πρώτο. Οι πηγές τους είναι οι ίδιες, αλλά οι συγγραφείς είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους. Ο Στράβων ακολουθεί τον Ζηνόδοτο (325-260 π.Χ.), για τον οποίο η μαντεία καταγόταν από τη Δωδώνη και δεν συμφωνεί με τον Σουίδα και τον Κινέα, κατά τους οποίους η λατρεία μεταφέρθηκε από τη Θεσσαλία στην Ήπειρο.[2]

Μέχρι σήμερα, η αρχαιολογική σκαπάνη δεν έφερε στο φως στοιχεία που να συνηγορούν στη ύπαρξη δωδωνιαίου μαντείου στην Περραιβία, ενώ η χρήση του χώρου της ηπειρωτικής Δωδώνης επιβεβαιώθηκε ήδη από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία και ανάγεται στην Εποχή του Χαλκού.

Δικαιολογημένα, όμως, οι αναφορές στη θεσσαλική Δωδώνη ενισχύουν την άποψη για την ύπαρξή της στον περραιβικό χώρο με κάποια μορφή σε κάποια χρονική περίοδο.

Εξάλλου ο Στράβων, ο οποίος δεν συμφωνεί με τον Σουίδα και τον Κινέα, συνέγραψε το έργο του περίπου τρεις αιώνες αργότερα από τους Θεσσαλούς  συγγραφείς.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

[1]    Στράβων (αρχαίες πηγές). Γεωγραφικών Ζ, VII.12. Στο ΒΙΚΗΘΗΚΗ: «Κατ᾽ ἀρχὰς μὲν οὖν ἄνδρες ἦσαν οἱ προφητεύοντες· καὶ τοῦτ᾽ ἴσως καὶ ὁ ποιητὴς ἐμφαίνει· ὑποφήτας γὰρ καλεῖ, ἐν οἷς τάττοιντο κἂν οἱ προφῆται· ὕστερον δ᾽ ἀπεδείχθησαν τρεῖς γραῖαι, ἐπειδὴ καὶ σύνναος τῶι Διὶ προσαπεδείχθη καὶ ἡ Διώνη. Σουίδας μέντοι Θετταλοῖς μυθώδεις λόγους προσχαριζόμενος, ἐκεῖθέν τέ φησιν εἶναι τὸ ἱερὸν μετενηνεγμένον ἐκ τῆς περὶ Σκοτοῦσσαν Πελασγίας· ἔστι δ᾽ ἡ Σκοτοῦσσα τῆς Πελασγιώτιδος Θετταλίας· συνακολουθῆσαί τε γυναῖκας τὰς πλείστας, ὧν ἀπογόνους εἶναι τὰς νῦν προφήτι δας· ἀπὸ δὲ τούτου καὶ Πελασγικὸν Δία κεκλῆσθαι· Κινέας δ᾽ ἔτι μυθωδέστερον».

[2]    Στράβων (αρχαίες πηγές), μτφρ. Θεοδωρίδης (2004). Γεωγραφικών Ζ, Αποσπάσματααπό το έβδομο βιβλίο, σ. 157 και σ. 234, σημ. 1.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  • Στράβων. Γεωγραφικά. Στο ΒΙΚΙΘΗΚΗ. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/kK424 [Ημερομηνία πρόσβασης: 3.9.2012].
  • Στράβων. Γεωγραφικών Ζ΄. Άπαντα 7. (Ανατολική Ευρώπη – Βόρεια Ελλάδα). Μτφρ. Θεοδωρίδης, Π. Σχόλια: Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, 1994. Αθήνα: Κάκτος.

ΘΡΑΞ ΙΠΠΕΥΣ

ΘΡΑΞ ΙΠΠΕΥΣΤμήμα επιτύμβιας στήλης ενός ιππέα. Είναι ο ΘΡΑΞ ΙΠΠΕΥΣ της ρωμαϊκής περιόδου, ο οποίος, στη συνέχεια, κατά τη χριστιανική περίοδο, γίνεται Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος.

Βρέθηκε την περίοδο των ανασκαφών στον αρχαιολογικό χώρο του Καστριού Δολίχης κατά την ανασκαφή της Γ΄ Παλαιοχριστιανικής Εκκλησίας.

Από την παρουσίαση των ανασκαφών στην Παλαιοχριστιανική Περραιβική Τρίπολη, του αρχαιολόγου Σπ. Κουγιουμτζόγλου στο 1ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» στη Δολίχη (2008).

Η Αρχαία Περραιβική Τρίπολις και το Φεστιβάλ

Δημοσιεύθηκε στο musicaradio.gr

Η αρχαία Περραιβική Τρίπολις αποτελούνταν από τρεις πόλεις: την Άζωρο, τη Δολίχη και το Πύθιο. Καταλάμβανε τη βορειότερη περιοχή της Περραιβίας, όπου σήμερα τοποθετούνται οι αντίστοιχες ομώνυμες κοινότητες στο βόρειο τμήμα του νομού Λάρισας (επαρχία Ελασσόνας).

Οι πόλεις της περραιβικής Τριπόλεως αποτελούσαν συνάμα το οχύρωμα των σημαντικότερων περασμάτων από τη Μακεδονία προς τη Θεσσαλία και αντίστροφα και η διεκδίκηση της περραιβικής Τρίπολης από τους Μακεδόνες ενίσχυαν τη στρατηγική σημασία της περιοχής λόγω των κρίσιμων διαβάσεών της.

Διαβάστε τη συνέχεια στο musicaradio.gr εδώ

Το Περραιβικό κράτος

Αρχική κοιτίδα των Περραιβών ήταν η περιοχή της ηπείρου με κέντρο τη Δωδώνη (Ομήρου, Ιλιάς Β). Στη Γεωμετρική περίοδο και στα Αρχαϊκά χρόνια το κράτος τους περιελάμβανε το βόρειο και βορειοδυτικό τμήμα του νομού Λάρισας, συμπεριλαμβανομένης και της περιοχής του Τιταρήσιου ποταμού και μικρό τμήμα του νομού Τρικάλων, βορείως του Ζάρκου. Το μεγαλύτερο τμήμα του κράτους τους ήταν ορεινό, ενώ πεδινά εδάφη τους ήταν το τρίγωνο Τιταρήσιος- Πηνειός Κάτω Όλυμπος. Σημαντικότατη πόλη της Περραιβίας ήταν οι Γόννοι (πιθανώς το όνομά τους να το οφείλουν στο μυθικό βασιλιά Γουνέα, έναν από τους Έλληνες βασιλείς που πήραν μέρος στην Τρωική εκστρατεία), ο Γοννοκόνδυλος και ο Λαπαθούς, βορειότερα προς τη σημερινή Καλλιπεύκη, η Φάλαννα, η Ηλώνη (κοντά στο Κ. Αργυροπούλι), η Ολοσσών (Ελασσών), η Μάλλοια, το Ερεικίνιο, και κατά μερικούς ιστορικούς η Μονδαία (κοντά στη Δεσκάτη).
Τέλος στο Περραιβικό Κοινό ανήκαν οι πόλεις που ακόμα και στις δυσκολότερες για τους Περραιβούς εποχές έμειναν αυτόνομες: Άζωρος, Δολίχη και Πύθιο που απάρτιζαν την Περραιβική Τριπολίτιδα.
Ο Λατίνος ιστορικός Τίτος Λίβιος περιγράφει αναλυτικά την τοπογραφία της Περραιβίας και μας δίνει χρήσιμες πληροφορίες για τη στρατηγική σημασία κάποιων πόλεων της περιοχής, κυρίως δε της Περραιβικής Τρίπολης. Σημαντικά ευρήματα έχουν έλθει στο φως από το Πύθιο που αποδεικνύουν ότι εκεί βρισκόταν η πρωτεύουσα της Περραιβικής συμμαχίας. Σημαντικότερη ανακάλυψη ήταν τα ερείπια του ναού του Απόλλωνα. {Σύμφωνα με άλλη ιστορική άποψη, που μάλλον δεν ευσταθεί, η Περραιβική Δωδώνη είναι διαφορετική από αυτή της Ηπείρου και μένει απλά να εξακριβωθεί η θέση της. Αναζητείται επίσης και η θέση της Κύφου, μιας άλλης ομηρικής πόλης που αναφέρεται ως Περραιβική.} Με την ισχυροποίηση του θεσσαλικού κράτους, 11ος- 9ος αι., οι Περραιβοί περιορίστηκαν σε πιο απομακρυσμένες περιοχές διατηρώντας την αυτονομία τους όπως οι Μάγνητες και οι Αχαιοί της Φθιώτιδας. Στα χρόνια του Θεσσαλικού κοινού οι Περραιβοί ίδρυσαν κι αυτοί το δικό τους Κοινό (πολιτική συμμαχία) και έπαιρναν μέρος στα αμφικτυονικά συνέδρια, όπως και οι περισσότερες ελληνικές πόλεις-κράτη. Γενικά η ιστορία των Περραιβών ήταν μια ιστορία συγκρούσεων επειδή κατοικούσαν «σε τόπο που βρισκόταν πάνω σε στρατηγικής σημασίας δρόμους που συνέδεαν τη βόρεια με τη νότια Ελλάδα». Το όνομα Περραιβία το βρίσκουμε σε ιστορικές πηγές μέχρι τα Βυζαντινά χρόνια.

Πηγή: Οι αρχαίοι λαοί και η διαίρεση της Θεσσαλίας
http://www.e-istoria.com/t4.html

Η μακεδονική κυριαρχία στην Περραιβική Τρίπολη, την Περραιβία και τη Θεσσαλία

Φίλιππος Β΄ Βασιλιάς των Μακεδόνων

Η Άζωρος, η Δολίχη και το Πύθιο (πόλεις της περραιβικής Τρίπολης) πιθανόν ανήκαν στην Μακεδονία ήδη από το α΄ μισό του 4ου αι. π.Χ., όπως προκύπτει από επιγραφή εκείνης της εποχής στην οποία περιλαμβάνονται ονόματα πόλεων και αντιπροσώπων στη δελφική αμφικτυονία σε κατάλογο από τον οποίο απουσιάζουν οι τρεις πόλεις .

Στα μέσα του 4ου αι. π.Χ. ο Φίλιππος Β΄ έθεσε υπό τον έλεγχό του πλέον όλες τις πόλεις της Περραιβίας, οριστικοποιώντας το τέλος της κυριαρχίας της Θεσσαλίας στην Περραιβία.

Ολόκληρη η Θεσσαλία, από το 346, αναδιοργανώθηκε ωστόσο από τον Φίλιππο.

Περραιβική Τρίπολη

Στα βορειοδυτικά της Θεσσαλίας, στις παρυφές του Δυτικού Ολύμπου, εκεί που σήμερα βρίσκεται η Ελασσόνα κατοικούσαν οι Περραιβοί.
Η «Περραβαική Τρίπολη», που απαρτίζονταν από τρεις πόλεις την Άζωρο, τη Δολίχη και το Πύθιον, ήταν ιδιαίτερα σημαντική καθώς αποτελούσε πέρασμα από τη Θεσσαλία στη Μακεδονία. Η ακμή της, που σημειώθηκε κυρίως μεταξύ 5ου και 3ου αι. π.Χ., έφτασε μέχρι και τους χριστιανικούς χρόνους, όπως μαρτυρούν οι παλαιοχριστιανικοί ναοί που σώζονται στην περιοχή.

Σημαντικά ευρήματα που αφηγούνται την ιστορία της περιόδου μπορούμε να θαυμάσουμε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λάρισας.

Ο αρχαιολογικός χώρος είναι επισκέψιμος έπειτα από συνεννόηση με την Εφορεία.

Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών Θρησκευτικοί Τουριστικοί Προορισμοί