Τον Απρίλιο του 1917, ενώ ο Μεγάλος Πόλεμος μαίνεται στα Βαλκάνια, οι άμαχοι πληθυσμοί βρίσκονται συχνά ανάμεσα στα πυρά των αντιμαχόμενων πλευρών. Ένα τέτοιο δραματικό περιστατικό καταγράφεται στα γαλλικά στρατιωτικά αρχεία της «Στρατιάς της Ανατολής», φέρνοντας στο φως την περιπέτεια των κατοίκων της Δούχλιστας (Douklista).

1. Η Ταυτότητα του Οικισμού

Στα επίσημα τηλεγραφήματα της εποχής, υπήρξε αρχικά σύγχυση σχετικά με το όνομα του χωριού. Στο στρατιωτικό έγγραφο της 23ης Απριλίου 1917, ο οικισμός αναφέρεται αρχικά ως «Klista». Ωστόσο, η Ιστορική Υπηρεσία του Γαλλικού Στρατού παρεμβαίνει με διορθωτική σημείωση, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για τους κατοίκους της «Duklista», τοποθετώντας γεωγραφικά τον οικισμό στην περιοχή νοτιοανατολικά των Σερβίων.

2. Η Απειλή: Λεηλασίες στην Ουδέτερη Ζώνη

Η κατάσταση για τους κατοίκους της Δούχλιστας ήταν εξαιρετικά επισφαλής λόγω της θέσης τους κοντά στην «Ουδέτερη Ζώνη» (zone neutre, δηλαδή ζώνη στρατιωτικού διαχωρισμού που είχε επιβληθεί από τις συμμαχικές αρχές για την αποφυγή συγκρούσεων, και όχι διεθνώς αναγνωρισμένο πολιτικό σύνορο), η οποία χώριζε την Ελλάδα του Βενιζέλου (που στήριζαν οι Σύμμαχοι) από την Παλαιά Ελλάδα του Βασιλιά Κωνσταντίνου. Σύμφωνα με την αναφορά του Στρατηγού Michaud, τακτικοί στρατιώτες του Βασιλικού Στρατού (soldats réguliers royaux) επιδίδονταν σε λεηλασίες (pillage) στις γειτονικές περιοχές της ουδέτερης ζώνης. Οι κάτοικοι βρέθηκαν εκτεθειμένοι στη βία και την αυθαιρεσία των ενόπλων τμημάτων που κινούνταν στην περιοχή.

3. Η Έκκληση για Βοήθεια στο Βλαχολίβαδο

Μη μπορώντας να αντιμετωπίσουν μόνοι τους τις επιδρομές των βασιλικών στρατευμάτων, οι κάτοικοι της Δούχλιστας αναγκάστηκαν να αναζητήσουν εξωτερική προστασία. Οργάνωσαν μια αντιπροσωπεία (délégation), η οποία ταξίδεψε μέχρι το Βλαχολίβαδο (αναφέρεται ως Vlaholivason στο έγγραφο). Εκεί, παρουσιάστηκαν στον Γάλλο αξιωματικό που βρισκόταν στην περιοχή και ζήτησαν επισήμως την προστασία των γαλλικών δυνάμεων από τις λεηλασίες.

4. Το Ευρύτερο Πλαίσιο της Έντασης

Το περιστατικό της Δούχλιστας δεν ήταν μεμονωμένο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης κλιμάκωσης της έντασης εκείνη την περίοδο:

• Την ίδια ημέρα (23 Απριλίου 1917), αναφέρεται ότι Έλληνες έφεδροι (réservistes) στις περιοχές της Λαμίας και της Λάρισας επρόκειτο να οπλιστούν, γεγονός που προκαλούσε ανησυχία στις συμμαχικές δυνάμεις.

• Ταυτόχρονα, οι Σύμμαχοι αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα εφοδιασμού και μεταφορών στη γραμμή Αγίων Σαράντα – Φλώρινας, με ελλείψεις σε φορτηγά και υλικό, γεγονός που δυσχέραινε την άμεση επέμβαση και αστυνόμευση μεγάλων περιοχών,.

Συμπέρασμα

Η αναφορά για τη Δούχλιστα αποτελεί μια μικρή αλλά σημαντική ψηφίδα της ιστορίας του Εθνικού Διχασμού. Αποκαλύπτει ότι πέρα από τις μεγάλες μάχες στα χαρακώματα του Μακεδονικού Μετώπου, υπήρχε ένας καθημερινός αγώνας επιβίωσης για τους κατοίκους της υπαίθρου, οι οποίοι βρέθηκαν στο έλεος των πολιτικών παθών και των στρατιωτικών αυθαιρεσιών, αναζητώντας σωτηρία στις ξένες στρατιωτικές αρχές.

Πηγή: Ministère de la Guerre, Les Armées Françaises dans la Grande Guerre, Tome VIII, Vol. 2, Annexes Vol. 3, Paris: Imprimerie Nationale, 1934, σσ. 556-557